Aan de raad van de
gemeente Tynaarlo
Kornoeljeplein 1
9481 AW Vries
en een ieder
Vries, 30 september 2010
Onderwerp: OPENBARE VERKLARING - LT PEILT BURGERS OVER BEZUINIGINGEN
Geachte dames en heren,
De landelijke politiek zal de uitkering uit het Gemeentefonds in de komende
jaren niet verhogen, ook niet trendmatig, en mogelijk zelfs stevig gaan korten
op de uitkering aan de gemeenten. Geen groei dus, maar een toename van nul
procent en minder. Echter blijft het ook voor onze gemeente van belang om
desondanks een sluitende meerjarenbegroting vast te kunnen stellen. De vraag is
nu hoe dat gerealiseerd moet worden.
De gemeente zal dus minder te besteden hebben. De vraag is dan: wat gaan we wel en wat gaan we niet meer doen? Al snel worden dan conclusies getrokken dat er moet worden bezuinigd, en komen kreten op dat een kerntakendiscussie moet worden gehouden. Bij dat laatste zetten wij als Leefbaar Tynaarlo overigens onze vraagtekens.
Wij willen er namelijk op wijzen dat een kerntakendiscussie iets heel anders is dan een discussie over bezuinigingen. Wil men een discussie voeren over welke taken de gemeente wel en welke je niet meer wil doen, dient het college eerst te gaan praten met de raad(sleden) om te horen wat zij voor visie op de gemeente hebben. Bijvoorbeeld: Willen wij een gemeente zijn met een centrumfunctie? Willen wij een hoog voorzieningenniveau dat veel kost of nemen wij genoegen met een lager voorzieningenniveau tegen minder kosten? Willen wij als gemeente zelf veel taken uitvoeren of besteden wij deze uit? Willen wij samenwerken met andere gemeenten of andere overheden? Hoe willen wij als gemeentebestuur met de burgers omgaan? Die vragen moeten wij eerst beantwoorden om scherp te krijgen waar wij als gemeente over tien jaar willen staan.
De gemeente voert verschillende taken uit. Sommige zijn wettelijk verplicht, al dan niet met enige vorm van beleidsvrijheid, andere vallen geheel binnen de gemeentelijke autonomie. Sommige taken zijn gekoppeld aan beleidsprioriteiten, waar de gemeente al dan niet keuzes over kan maken. Met de uitvoering van diverse taken is steeds geld gemoeid, in het ene geval meer dan in het andere geval. Bij de uitvoering van de ene taak zijn de kosten meer beïnvloedbaar dan bij de andere. Dit zijn allen factoren welke medebepalend zijn bij het (al dan niet kunnen) maken van keuzes over wat wij als gemeente gaan doen, minder gaan doen of anders gaan doen. Keuzes die passen bij de visie van de gemeente.
Daar hoort uiteraard een financieel plaatje bij, maar dat is niet het startpunt. Neemt men het financiële plaatje wel als startpunt, dan lopen wij het grote risico dat wij de kerntakendiscussie opzadelen met een bezuinigingsbedrag dat als doel op zich wordt gesteld, waardoor wij uiteindelijk alleen oog zouden hebben voor het financiële perspectief. Het hanteren van de “kaasschaafmethode” (op alle taakvelden procentueel ongeveer evenveel bezuinigen) is niet aan te raden. Deze methode biedt geen afdoende oplossing voor onze grote financiële problemen in de toekomst en toepassing van deze methode kan ontmoedigend werken. Doorvoeren van veranderingen aan de hand van een weloverwogen visie is wat Leefbaar Tynaarlo betreft veel uitdagender. Zo kan ervoor gekozen worden in de eerste plaats te bezuinigen op die posten welke alleen maar geld kosten en niets tastbaars opleveren, zodat in ieder geval de goedwillende hardwerkende burger van deze bezuinigingen niet of nauwelijks de dupe hoeft te worden. Het is dan wel zaak om goed in beeld te brengen wat we daaronder zouden moeten verstaan. Verder zal eenvoudigweg doelmatig moeten bezuinigd in een tijd van crisis. Dat heet in goed Nederlands “de tering naar de nering zetten”.
Met het bezigen van de kreet “doelmatig werken” kan het bezuinigingsprobleem maar ten dele opgelost worden. De fracties moeten beleidskeuzes maken, en dat is niet makkelijk. Er is niet alleen het probleem van de vele soorten appels en peren die met elkaar vergelegen en tegen elkaar afgewogen moeten worden (wegenonderhoud versus maatschappelijke zorg en dergelijke). Ook de gevolgen van elke gemeentelijke voorziening, subsidie of prestatie die geschrapt of verminderd wordt raakt een groep burgers, die daar de nadelige gevolgen van moeten dragen. Dit maakt keuzes lastig en pijnlijk. Des te meer reden voor een transparant en goed onderbouwd ombuigingsproces.
Wat Leefbaar Tynaarlo betreft zal de eerste opgave van het gemeentebestuur eruit bestaan, de burgers en maatschappelijke organisaties bij de bezuinigingen te betrekken. Dit teneinde, ondanks het onoverkomelijk pijnlijke karakter van bezuinigingen, hiervoor begrip en draagvlak te creëren.
Het college heeft aangegeven te willen komen met een “groslijst” van mogelijke bezuinigingen. De raad kan hieruit gaan “shoppen”, oftewel de fracties kunnen aangeven waar hun keuzes naar uit zouden gaan. In tegenspraak met eerdere beloften, zal het college deze bezuinigingsplannen dus niet eerst met de burgers gaan bespreken.
Het leek Leefbaar Tynaarlo echter wel van groot belang, om eerst maar eens bij de burger te rade te gaan. Het gaat tenslotte om gemeenschapsgeld, oftewel om het geld van de burgers. Immers is de gemeente er voor de burgers en zijn de burgers er niet voor de gemeente: oftewel, feitelijk zijn de burgers gezamenlijk de gemeente.
Om de mening van de burgers te peilen betreffende de vraag waar men op zou willen bezuinigen of meer voor zou willen betalen, heeft Leefbaar Tynaarlo in de huis-aan-huisbladen een advertentie geplaatst en twee gerichte vragen gesteld. Dit waren:
1. “Waarop moet de gemeente volgens u gaan bezuinigen?”
2. “Voor welke voorzieningen zou u bereid zijn meer te gaan betalen?”
We moeten toegeven, zelf hadden we niet verwacht zoveel reacties te krijgen (84 stuks) Daar zijn we erg blij mee. Alle inzenders willen we dan ook hartelijk bedanken. In de onderstaande samenvatting zal Leefbaar Tynaarlo een bloemlezing geven van de door burgers aangeleverde reacties naar aanleiding van bovenbedoelde meningpeiling.
a. Allereerst lijkt het veel burgers het beste als de gemeente het woord “duurzaam” eindelijk loslaat. Dit woord kost onze gemeentelijke projecten, en die van de burgers, zo’n 8% meer dan anders het geval zou zijn geweest. Althans, dat is wat ook het college publiekelijk heeft aangegeven. Als deze 8% kan worden bespaard, zal dat veel geld opleveren.
b. Voor veel mensen blijkt het een belangrijk punt te zijn, dat gestopt wordt met het inhuren van externe bureau’s. De gemeente moet diens taken zelf vervullen. Als ambtenaren niet capabel zijn om het werk op papier te zetten, dienen zij te worden vervangen, zo wordt wel aangegeven. Diverse respondenten verbinden daaraan de conclusie dat daarom bij het aannemen van personeel beter moet worden opgelet of de betrokkenen op hun taken zijn toegerust.
c. Meermalen wordt aangegeven dat het aantal ambtenaren door natuurlijk verloop geleidelijk moet worden verminderd. Met name in het hogere segment zou dienen te worden gesnoeid. Op die manier zou er vanuit de gemeentelijke organisatie ook minder onnodig beleid worden ontwikkeld om maar zoveel mogelijk managers aan het werk te houden. Als de afname van het aantal ambtenaren tot bijvoorbeeld langere wachttijden zou leiden, zijn veel burgers wel bereid dat op de koop toe te nemen.
d. Op het onderwerp “cultuur” zou volgens diverse inzenders kunnen worden bezuinigd, omdat men bereid is voor dergelijke voorzieningen naar Assen of naar Groningen te gaan. In dat kader wordt ook meermalen aangegeven dat geen contracten meer met ICO voor muzieklessen en dergelijke meer zouden moeten worden gesloten. Mensen moeten maar privé-les nemen, zo is de boodschap van deze inzenders.
e. Enkele inzenders geven aan dat leden van sportclubs zelf een hogere bijdrage zouden moeten betalen, zodat hier minder gemeenschapsgeld aan besteed zou hoeven te worden. Met name in subsidies aan clubs welke als “luxe” beschouwde sporten en hobby’s beoefenen zou kunnen worden gesneden. Opvallend is dat er anderzijds veel reacties zijn van mensen die juist vinden dat de sportclubs niet gekort moeten worden, en dat zeker de jeugdsport ruimhartig gefinancierd en gestimuleerd moet worden. Een andere post welke volgens enige respondenten zeker behouden moet worden, is het helpen van ouderen met het omgaan met computers.
f. Er is één reactie binnengekomen van iemand die vindt dat moet worden bezuinigd op “welzijnswerk”, overigens zonder daarover in bijzonderheden te treden.
g. Wel zijn er meerdere reacties van burgers die vinden dat het sponsoren van de organisatie Trias moet worden gestopt.
h. Er werd opvallend vaak op gewezen, dat er veel mensen in de bijstand zitten die prima uitvoerend werk kunnen doen. Dit met behoud van uitkering, en een kleine stimuleringsbijdrage (van bijvoorbeeld zo’n € 200,-). Het gevolg is dat minder werk duur hoeft te worden uitbesteed en dat diegenen die zonder werk zitten, weer volwaardig kunnen meedraaien binnen de gemeenschap van de gemeente Tynaarlo.
i. Er werd wel een enkele maal voorgesteld om alle projecten te korten, met zo’n 10 %. Wel wordt vaker in het algemeen genoemd dat de tering naar de nering gezet moet worden.
j. Een enkele keer wordt genoemd dat er minder onderhoud aan straten en groen zou hoeven te worden gepleegd. Vaker wordt genoemd dat het groenonderhoud efficiënter kan worden vormgegeven, bijvoorbeeld door plantsoenen met bodembedekkers in te planten, zodat minder vaak zou hoeven te worden geschoffeld.
k. Er kan - zo wordt meermalen aangegeven - bezuinigd worden door de straatverlichting meer aan te passen aan zonsopkomst en -ondergang. We kunnen dan wel millenniumgemeente zijn, maar - zo wordt ook meermalen gezegd - het moet dan ook mogelijk zijn de verlichting midden in de grotere plaatsen te temperen. Met name de straatverlichting in bepaalde gedeelten van Vries zou overdreven zijn en met minder toekunnen. Verder wordt met betrekking tot de straatverlichting door meerdere respondenten aangevoerd dat de verouderde armaturen zo spoedig mogelijk dienen te worden vervangen door LED-verlichtingen (groen), waarbij deze verouderde armaturen eventueel vervroegd dienen te worden afgeschreven, afhankelijk van het inverdieneffect.
l. In navolging van een voorstel daartoe dat bij de gemeente Emmen ter tafel ligt, oppert een enkeling het idee om de OZB-compensatie voor sportverenigingen en zwembaden te schrappen. In hoeverre dit in de gemeente Tynaarlo van toepassing zou kunnen zijn, is de vraag, nu de gemeente eigenaar is van de meeste complexen.
m. Meermalen wordt genoemd dat de tarieven voor onroerende zaakbelasting voor ondernemingen gelijkgesteld zou moeten worden aan de (hogere) tarieven welke voor particulieren gelden.
n. Er wordt door respondenten wel opgeroepen om bepaalde projecten definitief niet uit te voeren. Zo wordt wel aangevoerd dat de geplande parkeerplaatsen voor de Rabobank in Zuidlaren niet dienen te worden aangelegd.
o. Er is één reactie binnengekomen van iemand die vindt dat de hondenbelasting heringevoerd zou moeten worden (welke eerder op aandrang van Leefbaar Tynaarlo werd afgeschaft). Andere burgers geven juist expliciet aan dat dit niet zou moeten en middels een verordening het verplicht stellen van opruimen van hondenpoep zodat enige overlast kan worden bestreden. Aangezien bestuurlijke boetes een inkomstenbron kunnen zijn, wordt dit onderwerp ook hier genoemd
p. Wel zijn er meerdere reacties binnengekomen van personen die graag paardenbelasting ingevoerd willen zien, en kwam er één suggestie binnen om kattenheffing in te voeren, hetgeen directe structurele inkomsten zou genereren. Aangezien de gemeenteraad echter enkel die belastingen kan invoeren waarvoor de wet hem een bevoegdheid verleent, en de wet niet in paardenbelasting en/of kattenheffing voorziet, zou eerst bij de nationale wetgever op een wetswijziging in dezen moeten worden aangedrongen.
q. Er wordt wel geklaagd over de vele (“onnodige”) procedures die gevoerd worden en die de gemeenschap geld kosten. Als bijvoorbeeld jaar geprocedeerd moet worden voor een bouwvergunning omdat de buren bezwaar maken, kost dat handen vol geld dat voor een belangrijk deel weer door de gemeenschap moet worden opgehoest. Echter zal het niet mogelijk zijn om op aan de door de wet toegekende rechtsmiddelen af te doen. Hopelijk zullen procedures efficiënter verlopen als de WABO in werking treedt.
r. Soms moet jarenlang, tot aan de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State toe, geprocedeerd worden, waarna blijkt dat alles weer overnieuw gedaan moet worden. Diverse respondenten geven in dit kader aan dat eindeloze bestuursrechtelijke procedures kunnen worden voorkomen door als gemeentebestuur gewoon met betrokkenen om de tafel te gaan zitten en de problemen op een menselijke manier op te lossen. Dat zou veel minder geld kosten en het leven zal er dan waarschijnlijk veel fleuriger uit zien, zo is de verwachting.
s. Opvallend vaak wordt aangegeven dat de gemeente zich niet moet inlaten met ontwikkelingshulp aan het buitenland. Dit zou aan de landelijke overheid moeten worden overgelaten. Er wordt daarbij regelmatig verwezen naar het waterproject in een bepaalde voormalige kolonie.
t. Massaal wordt opgeroepen dat het promoten van speeltjes van collegeleden moet worden gestopt. Dit kost namelijk handenvol gemeenschapsgeld maar levert de inwoners helemaal niets op. Ook hierbij wordt weer naar het waterproject op een bepaald tropisch eiland verwezen, maar ook naar andere projecten in het buitenland. Dit soort projecten laten uitvoeren door locale besturen en ook de collegeleden zich ter plaatse laten fêteren, is absurd. De Haagse politici spenderen al teveel aan dat soort dingen. De burgers wensen niet meer voor dit soort vlieg- en snoepreizen te betalen.
u. Veel mensen zien graag dat grote supermarkten weer bakken worden geplaatst waar het plastic afval kan worden gedeponeerd, want nu vindt men op veel plaatsen langs de weg zwerfafval. En dat moet weer opgeruimd worden door de gemeente, dus dat kost geld. Om dezelfde reden zien veel burgers graag dat het wegen van afval wordt gestopt. Wel zouden de gescheiden afvalstromen gehandhaafd moeten blijven.
v. Er wordt veel over geklaagd dat de weegbrug op de gemeentewerf geen klantvriendelijk apparaat is. Afval kan op de gemeentewerf alleen worden ingeleverd door over de brug te rijden, maar omdat deze steeds in ieder geval een minimumgewicht rekent, moet men als men kleine hoeveelheden aflevert steeds teveel betalen, hetgeen een grote kostenpost met zich meebrengt. Dit ontneemt de milieubewuste inwoner van deze gemeente, volledig de motivatie. Ook dat zou bijdragen aan het zwerfvuilprobleem, met alle kosten van dien, zodat hieraan iets zou moeten veranderen.
w. Er zijn, zo voeren meerdere inwoners aan, veel jongeren die in bijvoorbeeld Zuidlaren en andere dorpen van onze gemeente willen (blijven) wonen, maar gedwongen zijn om uit te wijken naar goedkopere gemeenten omdat de gemeente Tynaarlo geen perspectief biedt voor deze doelgroep. Dit zal op de langere termijn ook financieel tegen onze gemeente gaan werken (de scholen, de middenstand en de werkgelegenheid zullen hier op termijn de negatieve gevolgen van ondervinden).
x. Binnen onze gemeente is er een cultuur ontstaan om van bijna alle bijeenkomsten een soort feestje te maken, zo wordt meermalen aangegeven. Veel inzenders willen dat dit wordt gestopt. Sommigen merken nog op dat het niet nodig is om bij alle verkiezingen een feestje te organiseren. Aangezien te verwachten valt dat er in de toekomst steeds vaker verkiezingen worden gehouden in verband met de afnemende politieke stabiliteit, valt hierdoor een belangrijke kostenbesparing te realiseren.
y. Als er al iets door de gemeente moet worden georganiseerd, zou dat in het - ruime - gemeentehuis gedaan moeten worden, in plaats dat hiervoor een zaal in een café of ander etablissement voor zou moeten worden afgehuurd met gemeenschapsgeld.
Als voormeld is dit een bloemlezing van de reacties welke vanuit de bevolking aan Leefbaar Tynaarlo zijn toegezonden. De algemene lijn welke hieruit te trekken valt, namelijk een gemeentebestuur welke zonder onnodige franje degelijk bestuur levert, zal door Leefbaar Tynaarlo in aanmerking worden genomen wanneer het onderwerp “bezuinigingen” in de gemeenteraad aan de orde komt. Over de diverse specifieke suggesties welke tot onze fractie gekomen zijn, zullen wij ons nader beraden, aangezien bij alles uiteraard het algemeen belang voorop zal dienen te staan.
Evenwel acht Leefbaar Tynaarlo het van groot belang, dat het gemeentebestuur luistert naar de burgers. Er blijkt wel veel scepsis bij burgers te bestaan betreffende de vraag of het gemeentebestuur wel oor heeft voor wat de burgers willen. Zo wordt door diverse burgers gevraagd wat er bijvoorbeeld van “Het beste idee van Tynaarlo”, en alle andere ideeën, terecht is gekomen.
Niettemin heeft Leefbaar Tynaarlo tenminste diens oor te luisteren gelegd en van de inbreng van de burgers goede nota genomen.
Erop vertrouwende dat het gemeentebestuur op een constructieve wijze zal omgaan met deze bijdragen vanuit de bevolking.
Met vriendelijke groet,
Namens de fractie van Leefbaar Tynaarlo/EVZ-2000,
C.H. Kloos
fractievoorzitter