Fractie Leefbaar Tynaarlo heeft naar aanleiding van verschillende vragen over verjaring overstekjes, hierover vragen gesteld. Sommige vragenstellers hadden al meer dan 20 jaar een gemeentelijk stukje grond in beheer. Hierover was in het verleden geen overeenkomst opgemaakt. Het onderhoud is al die jaren door de gebruiker uitgevoerd.
De gemeente heeft ons hierover bericht . Samengevat komt het hier op neer:
Verjaringsclaims
Met enige regelmaat wordt de gemeente geconfronteerd met een verjaringsclaim van gemeente(grond)-eigendom door mensen die, soms al geruime tijd, een perceel gemeentegrond in beheer en/of onderhoud hebben genomen. In de praktijk blijkt vervolgens vaak dat er in die gevallen sprake is van in het verleden al dan niet schriftelijk vastgelegde overeengekomen of gedoogde ingebruikneming van de grond. Of van gemaakte (mede) onderhoudsafspraken. In dat geval is eigendomsverjaring, vanwege een gebruikstitel, niet aan de orde.
Regelgeving verjaring eigendomsrechten
De wet kent de mogelijkheid van eigendomsverwerving door middel van een (gehonoreerd) beroep op verjaring. Hiervoor geldt in zijn algemeenheid een termijn van 20 jaar.
Als iemand van mening is een rechtsgeldig beroep op eigendomsverkrijging van gemeentegrond te kunnen doen op basis van verjaring, dan zal hij of zij een actie moeten ondernemen om als eigenaar daarvan te worden aangemerkt. Er zal dan onomstotelijk vast moeten staan dat er sprake is van een periode van tenminste 20 jaar van bezit en gebruik als ware men eigenaar, zonder dat dit bezit en gebruik is overeengekomen of aantoonbaar is toegestaan door de juridisch eigenaar, of zonder dat er een stuitingactie van verjaring heeft plaatsgevonden.
De eigendomsbeschrijving in de openbare registers (“het kadaster”) is bepalend voor de eigendomssituatie. Het alleen maar claimen van verjaring zorgt daarmee niet voor aanpassing van die eigendomsbeschrijving. Van het “automatisch overgaan van eigendom” is dan ook geen sprake. Daarvoor is een inschrijving van een notariële akte van verjaring noodzakelijk of een rechterlijke uitspraak. Een notaris kan zo’n akte opstellen en inschrijven.
Een notaris gaat hier in opdracht van degene die de claim indient alleen toe over wanneer de juridische eigenaar (in dit geval dus de gemeente) hier haar medewerking aan verleent. Alleen wanneer in onze ogen de verjaring evident is en onomstotelijk via bewijsmateriaal vaststaat, verlenen wij hieraan medewerking. Tot op heden heeft zich een dergelijke situatie niet voorgedaan in onze gemeente.
In alle gevallen waarin de gemeente tot op heden geconfronteerd is met een dergelijke verjaringsclaim kon verjaring van het eigendom onvoldoende worden aangetoond. Meestal was er sprake van ingebruikgeving of andere (onderhouds)toestemming.
Wanneer iemand toch meent dat er sprake is van eigendomsverjaring zal hij / zij een gerechtelijke procedure moeten aanspannen dan wel via een notaris een akte van verjaring moeten laten opstellen. In de afgelopen jaren is dat één keer gebeurd (centrum Eelde). Deze claim is door de rechtbank Assen afgewezen.
Beheer en onderhoud
In veel gevallen van (vermeende) verjaring halen mensen aan dat ze al geruime tijd in meer of minder mate beheer en onderhoud hebben gepleegd aan een perceel gemeentegrond direct grenzend aan de eigen tuin.
Zoals al eerder aangegeven is dit in nagenoeg alle gevallen op basis van ingebruikgeving. Helaas blijkt vaak dat, met name in het verleden (vóór de gemeentelijke samenvoeging), dergelijke ingebruikgeving niet of nauwelijks schriftelijk is vastgelegd.
Het beleid van de gemeente is er op gericht om duidelijkheid te scheppen omtrent gebruik van gemeentegrond en de spelregels en voorwaarden daarbij. Wanneer niet via een overeenkomst gereguleerd grondgebruik wordt geconstateerd, wordt allereerst gekeken of het gebruik kan worden gecontinueerd. Is dat het geval, dan wordt gekeken of dat kan via verkoop en/of via verhuur of ingebruikgeving (afhankelijk van situatie, getoetst aan de vastgestelde beleidsregels hieromtrent).
Overigens is het natuurlijk zo dat, wanneer geoordeeld wordt dat gebruik van de grond niet langer kan worden toegestaan hier wel gegronde redenen aan ten grondslag moeten liggen. Zeker indien er sprake is van jarenlang gebruik zal een gedegen onderbouwing moeten worden gegeven.
In herinrichtinggebieden, zoals De Fledders, is bij het ontwerp van de openbare ruimte uiteraard zo veel mogelijk rekening gehouden met bestaande ingebruikgevingssituaties. In sommige gevallen is het belang van landschappelijke inpassing of aanleg c.q. behoud van (wijk)structuurgroen echter zo groot dat bepaalde gebruikssituaties geheel of gedeeltelijk moeten worden beëindigd.