Onbekend is onbemind.

Op 19 september heeft ondergetekende een werkbezoek afgelegd op de locatie Licht en Kracht te Assen. (het betrof een persoonlijke uitnodiging die door mij zeer op prijs is gesteld)

Het betrof een bijeenkomst met als onderwerp Dubbele Diagnose.

Het initiatief is genomen van de kant van de vereniging Anoiksis. Voor velen onder ons roept deze naam waarschijnlijk vraagtekens op. Waar heb je het over en hoezo dubbele diagnose zal wel de vragen zijn. Dus opgelet:

Allereerst betekent Anoiksis, vrij vertaald dan, open geest. Dat betekent dus dat je openstaat voor prikkels van buitenaf die tegelijkertijd op je afkomen. Personen met (bijna) een psychose hebben hier het vaakst last van. Je hoort en ziet veel meer dan andere personen om hun heen en denken dat al die zaken die worden gehoord en waargenomen betrekking hebben op de persoon in kwestie zelf.

Anoiksis is een vereniging voor en door patiënten die verschillende psychosen hebben doorleefd en door het leven gaan met de diagnose schizo-affectief of schizofrenie. Gevolg is wel dat blijvend gebruik moet worden gemaakt van medicijnen. Zo niet dan ligt de volgende psychose al weer op de loer.

De vereniging verzorgd voor haar eigen leden themamiddagen. Verschillende onderwerpen komen aan bod met vaak een gastspreker. Deze woensdagmiddag werd het thema dubbele diagnose = 1 verzorgd door Sergey Fedoseev, psycholoog en verbonden aan Licht en Kracht.

Middels een korte samenvatting tracht ik jullie door te geven wat met de dubbele diagnose = één wordt bedoeld. Samengevat gaat het er om dat vaak de plank wordt misgeslagen als men alleen maar 1 diagnose stelt en de gesignaleerde verslaving wordt gezien als een uiting van een (antisociale) persoonlijkheidsstoornis. Je zou dus kunnen stellen dat een verslaving zou kunnen worden opgevat als een ontvluchtinggedrag en veroorzaakt meestal negatieven effecten. Zo ging het tot ongeveer 1980.

Enkele kille cijfertjes levert het volgende op als combinaties verslaving en psychiatrische ziekte en betekend dat:

-        30 % van de patiënten met psychiatrische problematiek verslaafd is

-        47 % van de verslaafde patiënten schizofrenieklachten heeft

-        24 % van de verslaafde patiënten  angststoornissen heeft

-        80% van de chronische drugsverslaafden een acute psychiatrische stoornis heeft

De verslaving is dus vaak aanleiding voor het ontstaan van de psychiatrische stoornis. Zo geeft cannabis : angst en psychose, alcohol/benzo:  angst en depressie, cocaïne/ XTC :  psychose en heroïne: depressies.

Samengevat zal dus Cocaïne/Cannabis/Alcohol een psychotische decompensatie bij schizofrenie tot gevolg hebben en brengt het middelengebruik een latente stoornis acuut naar buiten.

Er is dan sprake van wederzijdse beïnvloeding en een verergering van psychotische klachten door stress en door het middel zelf. Tevens leid een en ander meestal tot  sociaal isolement, geeft cognitieve beperkingen (wordt mee bedoeld dementie toestand die gekenmerkt wordt door een globaal verlies van functies bij een helder bewustzijn) en anhedonie (moeilijk woord maar betekend eigenlijk dat er geen bevrediging meer wordt gevonden in bezigheden die anders wel plezierig werden ervaren).

Kwetsbaarheid-stress model, vroeg traumatische ervaringen, genetische aanleg, persoonlijkheid, stress en coping-stijlen, verstoring van neurotransmittersystemen kunnen we plaatsen onder het kopje  Gemeenschappelijke oorzaak.

Er wordt dan ook bepleit voor een Geïntegreerde behandeling door eén multidisciplinair team en deskundig op beide terreinen. Dus wordt bepleit voor nauwe samenwerking tussen verschillende deskundigen. Ook moet er één locatie zijn voor behandeling en een gelijktijdige behandeling met houding en Stapsgewijze aanpak (Prochaska/DiClemente.) Met eenvoudige woorden: we willen naar een loket, een team.

De Filosofie van de IDDT is dat motivatie niet op voorhand aanwezig hoeft te zijn, maar onderdeel is van de behandeling, terugval een leermoment is en geen reden voor ontslag mag zijn. Men voorstander is van een geïndividualiseerd in plaats van een standaardprogramma en men streeft naar vermindering in plaats van onmiddellijke abstinentie. Basis begrippen zijn dan vertrouwen, begrip en educatie in plaats van confrontatie en doorbreken van ontkenning.

We kennen allen het spreekwoord dat Drank meer kapot maakt dan dat je lief is. Een sterke drang, zucht of hevig verlangen om drugs of alcohol te gebruiken noemt men craving en wordt in de medische wereld wel beschouwd als een uiting van sensibilisatie van hersenprocessen. Anticiperen op craving kan door hoge risico situaties te inventariseren en daarnaast gedragsalternatieven te bedenken. Zelfcontrole vraagt ook om maatregelen nemen en dient zondermeer te voorkomen worden dat er een terugval plaats vindt.

Gevolg is dan dat vaak er geen goede aandacht wordt gegeven. Men behandeld iemand met cannabis verslaving en weet niet dat deze persoon ook een psychische stoornis heeft of andersom. Er wordt dus bepleit voor een dubbele diagnose en een gelijktijdige behandeling.

Structuur en regelmaat zijn zeer belangrijk voor deze doelgroep maar geeft nieuwe omgevingen ook nieuwe kansen. Er wordt dan ook bepleit voor meer mogelijkheden en kansen zodat hun eigen waarde weer wordt opgekrikt. Het uitgekeken zijn op, betekend vaak terugval en het vluchten in.

Duidelijk voor mij als leek is dat de nieuwe aanpak in de kinderschoenen staat en valt en staat met geldelijke mogelijkheden. De politiek is dus aan zet. Juist het creëren van omstandigheden door behandelaars mogen geen valse hoop geven. Er dient dus extra financiële middelen te worden verstrekt om een dubbele diagnose handen en voeten te geven. In de oude situatie zou kunnen worden gesteld dat geen goede aanpak betekend van “hoop doet lijden”.

Er moeten dus keuzes worden gemaakt.

Tijdens de bijeenkomst werden door de betrokkenen verschillende voorbeelden genoemd waarin men verkeerde. Zoals de groentewinkel.

Het geeft direct verschillende dilemma’s aan. Je hebt je voorgenomen om voor de gehele week groeten te halen. Je komt de winkel binnen en ziet honderd en één artikelen die het maken van een keuze voor 7 dagen erg moeilijk maakt. Je laat een klant achter je, voor gaan. Die noemt vlot 7 artikelen en staat binnen 10 minuten weer buiten. Hiermee is jou besluitenloosheid blootgelegd. Maar wordt misschien door de voorganger het maken van een keuze makkelijker gemaakt. Ook wordt wel duidelijk dat die gene die de eerder genoemde handicap heeft, ook perfectionisten zijn. Dat betekend dat als er 1 keer iets fout gaat het ook goed fout is. Ook wordt wel duidelijk dat de stress (dat geld ook voor ons ) het beste kan worden bestreden en worden voorkomen als je in een gezond lichaam zit. Sport, gezond leven etc. is dan een goede medicijn. Zonder medicatie is er echter voor deze doelgroep jammer genoeg niet te leven. Zeker als de stemmingen omslaan, moet worden overgegaan tot hogere medicatie of tijdelijke opnames.

Vandaar dat eventuele praatgroepen als deze middag als therapie kunnen worden gezien en heeft dit groepsgebeuren zeker nut.

Voor mij als buitenstander ben ik deze middag een ervaring rijker geworden en blij in de gelegenheid te zijn geweest kennis te hebben mogen maken met deze doelgroep in onze samenleving.

Richting de politiek en beleidsmakers een oproep om gelden extra in te zetten. Wilt u extra informatie dan kan dat worden gedaan via www.anoiksis.nl of via de bij mij bekende veldwerker(s).

CK, 09- 21-2007