datum: 6 oktober 2011
Herindeling Drenthe. Wat is er van terecht gekomen en zou men het nu weer zo doen.
In de provincie Groningen, heeft een wethouder van de gemeente Haren enige commotie veroorzaakt. Hij liet zich ontvallen dat de gemeente Haren, bestaande uit de dorpen Haren, Glimmen, Onnen en Noordlaren beter af zijn te fuseren met de gemeente Tynaarlo.
De vraag is of de inwoners van deze gemeente dit wel zo willen. Een fusie met de stad Groningen, of Hoogezand is ook mogelijk. En is het toch een must, van hogerhand bepaald? En zit Tynaarlo wel te wachten op verder vergroting van haar gemeentegrenzen.
Eerst maar eens gekeken hoe het nu is gesteld in Drenthe, ruim 10 jaar na invoering van de herindeling in deze provincie. In 1993, bepaalde GS dat 32 gemeenten teruggebracht moest worden naar 19 stuks. De commissie Spluder is toen in het leven geroepen om te komen met aanbevelingen dan wel de randvoorwaarden. Dit alles natuurlijk in het verlengde van wat de hogere overheid wilde.
Natuurlijk, men liet de 32 gemeenten enige vrijheid met wie men een fusie wilde om zo te komen tot het vormen van een nieuwe gemeente. Eigen initiatief stond dus voorop.
Het leverde uiteindelijk 12 gemeenten op. De voorstanders van deze herindeling gebruikte verschillende argumenten en uitgangspunten. Het zou o.a opleveren een groter en krachtiger gemeente. Meer deskundigheid zou er zijn. Er was sprake van voltijdse wethouders en ambtenaren en specialisten op bepaalde beleidsterreinen. Goed kunnen vervullen van taken als; Sociale zorg, Ruimtelijke ordening, Infrastructuur, Volkshuisvesting en Milieu
De vraag is na ruim 10 jaar later wat het heeft opgeleverd. Zijn de bestuurders en inwoners nog steeds blij en heeft het opgeleverd wat als argumenten op tafel heeft gelegen.
Opmerkelijk was dat na ruim 5 jaar door GS van Drenthe een enquête is gehouden waarvan de uitslag nu niet er eentje was om vrolijk van te worden. 5% was enthousiast, 56 % was mordicus tegen wat hun was overkomen en de rest zou het worst zijn.
Als teken aan de wand zo is gebleken, werd aangegeven dat de afstand tussen burgers en bestuur op velerlei gebieden is vergroot. Voor ouderen is dat zoal een ongunstige ontwikkeling. Ook de dienstverlening zou in de Drentse gemeenten achteruit zijn gegaan. En vooral het platteland heeft geleden onder de veranderingen. Tevens zo zou zijn gebleken dat de bestuurlijke organisaties door de grootschaligheid vaak slecht functioneren, de financiële mogelijkheden sterk achteruit zijn gegaan en hierdoor de kosten voor de individuele burger omhoog toe zijn genomen. Teken aan de wand is ook het afnemen van de politieke interesse van de burgers.
Er is dus op dit ogenblik geen enkele wens om te komen tot een nog grotere opschaling en zo is ook gebleken dat de regionale samenwerking niet is verbeterd. Eventuele cultuurverschillen zijn ook blijven bestaan.
Samengevat, uit verschillende onderzoeken is gebleken dat het ons niets heeft opgeleverd.
Hoe zit het dan bij ons in de gemeente Tynaarlo, genoemd als beoogd partner, door de Wethouder uit Haren.
Na ruim 10 jaar blijkt de Vriezenaar, Eeldenaar en Zuidlaarder er nog steeds te zijn. Op dat punt heeft de herindeling dus geen einde gemaakt aan de eventuele toen bestaande cultuur verschillen en eigenheden. De vrees was, nu achteraf gezien, niet terecht en blijkt het dorpse karakter er nog steeds te bestaan in de bestaande dorpen. Wel is gebleken dat de inwoners als je ze er naar vraagt, ervaren dat het voorzieningen niveau achteruit zou zijn gelopen en de kosten voor de inwoners zijn toegenomen. In het 1e jaar van de toen nog genoemde nieuwe gemeente met de werknaam Zuidlaren ,werden de inwoners al opgezadeld met 25% verhoging van de gemeentelijke belasting en zo blijkt zijn de financiële reserves als sneeuw onder de zon verdwenen vanwege wachtgeldverplichtingen en nieuwbouw. Ook jammer genoeg door bestuurlijke miskleunen, worden de inwoners nog dagelijks geconfronteerd met financiële debacles. Tig miljoenen zijn door de colleges verkwanseld door slecht management en slechte sturing van de raad. Het zou na de herindeling allemaal beter worden. De naam was ook een crime en dankzij Leefbaar Tynaarlo die goed in de gaten had gehouden het aflopen van de tijd dat een naamsverandering nog kon, is uiteindelijk gekozen voor de naam Tynaarlo.
Samengevat, we hebben de herindeling achter de rug. Dat het allemaal beter is geworden kunnen we niet vaststellen. Terug draaien kan niet meer. Het blijft dus investeren in verschillende zaken waar de inwoners zoveel mogelijk het gevoel krijgen van MIJN GEMEENTE.
Haren
Maar wat doen we, mocht de gemeente Haren aan onze deur kloppen. Wat betekend dit voor de inwoners van zowel de gemeente Tynaarlo als gemeente Haren.
De vraag is natuurlijk of Haren zich druk moet maken een partner te vinden om verder te gaan als nieuwe gemeente. Zijn de opmerkingen vanuit het college van Haren proefballonnetjes of valt het onder de categorie luchtfietserij.
Opmerkelijk is wel dat in 1986 er al een herindeling heeft plaats gevonden in de provincie Groningen. In 1995 is door de vakgroep voor bestuursrecht en bestuurskunde te Groningen een studie gedaan over de resultaten van de herindeling in Groningen. Daarover is voor de liefhebbers een boekje geproduceerd met de titel “effecten van Herindeling. Samengevat lees je daarin dat op geen enkel beleidsterrein sprake is van een verbetering, in tegendeel zelfs. In gemeenten met meer kernen, ontstond de neiging voor het inleven roepen van dorpsraden en dorpsverenigingen om de nadelen van de gemeentelijke herindeling te nivelleren. Zeker op het terrein van participatie scoorde bij alle indicatoren dit minder dan voor de herindeling. Je kunt dit ook afmeten bij de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen. Deze uitkomst spoort met de uitkomsten gedaan in Drenthe. Daarin verschillen we dus niet.
De beleidsambities die vooraf zijn gesteld kunnen dus niet worden waargemaakt. Bakken vol geld gaan er naar dure externe adviseurs. Uit de onderzoeken is gebleken dat geherindeelde gemeenten haar financiële positie is verslechterd. Advies is ook het boekje te lezen uit 1993 ook van genoemde werkgroep met de titel “het functioneren van kleine gemeenten”.
In hoeverre aan de woorden van het college van Haren waarde moet worden gegeven dient voorgelegd te worden in de 1e plaats aan de inwoners.
In Haren heeft de onafhankelijke partij Gezond Verstand een aftrap gedaan. Zich daarmee wel kwetsbaar opstelend. Het is dus een begin. In Drenthe duurde het voorwerk 5 jaar te komen tot de nu al 10 jaar draaiende gemeente Tynaarlo.
In Tynaarlo lijkt het ook zinvol de inwoners de gelegenheid te geven zich uit te spreken of we Haren wel onder de vlag van Tynaarlo willen hebben. Een schone taak voor Leefbaar Tynaarlo hier invulling an te geven
Het verslag uit Haren daar verwijzen we naar de onderstaande berichten die precies aangeven wat er zoal door de bezoekers naar voren is gebracht.
Geplaatst op: woensdag 5 oktober 2011 om 23:26 in categorie Nieuws, Politiek door Redactie
Woensdagavond waren ongeveer 25 personen afgekomen op de ‘fusie-avond’ die GVH had belegd in de Mellenshorst. Personen met uiteenlopende achtergronden, maar met een gedeelde belangstelling: de toekomst van de gemeente Haren. Het was Mariska Sloot te doen om het luisteren naar opinies. Ze had enkele ervaringsdeskundigen uitgenodigd, die direct of zijdelings betrokken waren geweest van gemeentelijke herindelingen in de provincies Groningen en Drenthe.
In de zaal wisselden aanwezigen van gedachten in volgorde van de mogelijke ontwikkelingen: is er een probleem in de gemeente Haren? Komt er later een probleem in de gemeente Haren? Zo ja, is een fusie met een andere gemeente dan een optie? Gaat een fusie heil brengen? Als er een fusie komt, met wie?
Is er een probleem?
Niet iedereen in de zaal erkent dat Haren een probleem heeft. Voor hen is het dus een non-thema. Anderen denken dat de toenemende taaklast die door de overheid op gemeentelijke bordjes wordt gelegd wél een probleem zal worden. Daarom zou nu al moeten worden nagedacht over een nieuwe organisatievorm, b.v. een fusie of samenwerking. Sommigen menen dat er nu al rafels komen aan de Harense dienstverlening, voor hen het bewijs dat de kleine schaalgrootte kraakt. Kapotte afvalcontainers en het ophalen daarvan door machines in plaats van mensen, dat werd als een signaal gezien. Ook meende iemand dat de sanering in personeelsbestand van de gemeente een veeg teken is: de fusie wordt al voorbereid. Dan zei iemand dat alleen al de taak van jeugdzorg (die gemeentelijk zal moeten georganiseerd) te zwaar wordt voor een kleine gemeente. Eén der aanwezigen stelde dat uiteindelijk het financiële argument bepalend zal zijn in de fusievraag. Als Haren op zwart zaad dreigt te komen, komt een fusie als een geschenk uit de hemel. Zou kunnen.
Emoties
De zoektocht naar de diepe emoties was lastig en leverde minder eenduidige opinies op. Als men zegt: ik wil dat Haren zelfstandig blijft….wat is daarbij dan het werkelijke argument? Angst voor het onbekende? Denkt men dat Haren een andere sfeer zal krijgen of dat luxe-voorzieningen zullen worden opgegeven? Is er een logistiek probleem, het ophalen van je paspoort in een ander dorp? Deze avond bracht geen overtuigend profiel van die dorps-emotie naar boven.
Ervaringen elders
De fusie in 1998 waaruit de gemeente Tynaarlo voortkwam heeft volgens ervaringsdeskundige Casper Kloos (Leefbaar Tynaarlo) geen verslechteringen opgeleverd voor de dorpen, maar ook geen verbeterde voorzieningen. Peter Gelling (Gemeentebelangen Stadskanaal) werkt mee aan een op handen zijnde fusie, waardoor Vlagtwedde en Bellingwedde zouden samengaan met Stadskanaal. Hij gelooft in de zakelijke argumenten van een fusie en de financiële voordelen daarvan. De emoties ‘tegen’ vindt hij begrijpelijk maar niet terecht. Hij maakte als inwoner de fusie van Zuidlaren mee (ging in 1998 op in Gemeente Tynaarlo) en heeft daarvan geen enkele hinder ondervonden.
Dwang?
Dan was er nog de vraag of een ‘hogere macht’ Haren ooit zou kunnen uithuwelijken. Zou die macht de provincie kunnen zijn? Eén van de aanwezigen, Simon van der Schoot (oud-statenlid Drenthe) was duidelijk: Haren pas op, vroeg of laat staan ze voor de deur en zeggen dat je moet fuseren. Hij was heel concreet: “Burgemeester Rehwinkel heeft bij de CvK Max van den Berg al een balletje opgegooid. Schaalvergroting zou handig zijn voor de stad, zou het inlijven van Haren niet een optie zijn?” Van der Schoot kon niet direct bewijzen dat dit gesprek echt heeft plaatsgevonden, maar hij voerde het wel aan als ondersteuning van zijn waarschuwing: je moet als gemeente zelf beslissen, voordat anderen dat voor je doen. Een aanwezige met kennis van zaken over dergelijke prolitieke processen was niet zo somber: “De gemeenteraad is de enige die beslist of er gefuseerd wordt of niet. En niemand anders. Minister Donner gaat zelfs verder: als een gemeenteraad ja zegt tegen een fusie, maar er is in de bevolking geen draagvlak, gaat het niet door.”
Met wie?
Tenslotte de vraag: met wie zou een eventuele fusie kunnen worden aangegaan? Er werd gesuggereerd dat je maar het beste een fusiepartner kunt zoeken die op je lijkt. Groningen lijkt niet op Haren, net zo min als Hoogezand. Tynaarlo zou wat dat betreft de beste optie zijn. Een provinciegrens wordt volgens Peter Gelling (Stadskanaal) en Simon van der Schoot (oud-statenlid ouderenbpartij Drenthe) vooral als een schijnbarrière opgeworpen door nee-stemmers om fusie te blokkeren.
Epiloog
Na twee uur kon Mariska Sloot als een goed gastvrouw de gasten bedanken voor hun inbreng. “Ik had liever gezien dat hier 300 mensen waren geweest, het onderwerp is belangrijk genoeg.” Ze had eerder in de media nog geen partij-opinie over een fusie willen prijsgeven, maar deze avond wilde ze wel op persoonlijke titel zeggen hoe ze dit vraagstuk ziet: “Als burger heb ik ervoor gekozen om in een dorp te gaan wonen en niet in een stad. Dus als het tot een fusie moet komen kies ik voor een partner die van Haren geen stad zal maken. Tynaarlo zou dat kunnen zijn.”
Wethouder Gerben Pek, deze avond niet aanwezig, heeft met zijn uitspraken in elk geval bereikt dat er over dit onderwerp wordt gesproken. Het begin is deze avond gemaakt, maar er zouden nog veel meer avonden moeten volgen.